Li gorî Ajansa Nûçeyan a Navneteweyî ya Ehlê Beytê (s.x) — ABNA– Mâmosta Abid Neqîbî di nivîsekê de nivîsî:Parastina yekîtî “meslehatê şer’î” ye. Perçebûn di şertên xetereyê de wek “fesadek mezin” tê hesibandin û hevahengî şertê mayîn û ewlehiyê ya ummetê ye. Di heman demê de, desthilatdarî, rêkûpêk û berpirsiyariya civakî di fiqha siyasî ya ehle sunnet de heye; hebûna nîzama siyasî ji bo astengkirina herîjehê û alozîyê wek prensîbekê hatî qebûlkirin. Îmam Mawerdî damezrandina hukûmetê ji bo parastina ewlehî û bicihanîna şerîetê pêwîst dibîne.
Lê tiştê sereke ew e ku: pîvana bingehîn parastina berjewendiyên giştî û welat e. Hevkarîya civakî di çarçoveya nîzama qanûnî de wate digire û berpirsiyariya parastinê berpirsiyariyek şer’î ya giştî û hevpar e, bi taybetî ji bo rohanîyan û elîtan.
Ji ber vê yekê, parastina welatan li hember xetereyan tenê mijareke leşkerî nîne, lê belkî “erkek civakî-şer’î” ye.
Cîhana îroyîn bi awayên pêçûktir ên xetereyê re rû bi rû ye; ji şerên hevber û şerên navberî heya zextên siyasî û aborî û belavkirina şaye û alozî. Di vî şertî de, fiqha îslamî prensîpên “rêgirtina zirarê” û “parastina berjewendiyên giştî” wek qaîdeyên sereke destnîşan dike.
Ewlehîya welatekî îslamî beşek ji ewlehîya ummeta îslamê ye. Qelskirina Komara Îslamî îro dikare zirarê bide tevahiya pêkhatina ummeta îslamê û aliyê berxwedanê. Ji bo vê yekê, parastin tê wateya pir-reng: leşkerî, civakî û çandî. “Daral-Îslam” di serdema nû de ji têgihîna fiqhî heta berpirsiyariya şaristaniyê vedigere. Parastina daral-Îslam di fiqha siyasî ya ehle sunnet de prensîbekî bêşik û bingehîn e.
Ji nêrîna fiqhê nûjen de, ev prensîp bûye berpirsiyariyek şaristaniyê; berpirsiyariyek ku li gor wê, parastina ewlehîya welatên wek Îranê di çarçoveya giştî ya ewlehîya ummeta îslamî de tê têgihîştin.
Peyama dawî ya vê nivîsê zelal e: gelê Îranê yê îslamî, hêzên çekdar û sê aliyên desthilatdariyê tenê wê demê li hember xetereyan xurt dimînin ku aqilmendî, yekîtî û berpirsiyariyê cîhê perçebûn û bêçalakkî bigirin.
...............
Dawiya Peyam/
Your Comment